މުޅި ވިހިވަނަ ގަރުނު ދިރިއުޅުއްވި ޓިއުނީޝިއާގެ ލީޑަރު، އޭޕްރީލް 6، 2000 ގައި އަވަހާރަވި އަހަރީ ދުވަހު، ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ ދެ ޕާޓީއެއްގެ މެދުގައިވާ މީހާގެ ވަށައިގެން ފުރަތަމަ ޕާޓީން ލީޑަރު ކަލާނގެކޮށް، ދެވަނަ ޕާޓީން އޭނާ ޝައިޠާނީކޮށްލާތީ، ބަހުސް ގަދަވެގެންދެއެވެ. ހަގީގަތަކީ އަހަރެން އެކަން ތަހައްމަލު ކުރަމުން ދިޔައީ ހަތްދިހަ ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ލީޑަރާއި މުސްކުޅި އުމުރަށް ދާންދެން އަދި ޖިސްމާނީ އަދި ނަފްސާނީ ބައެއް ބަލިތައް ޖެހިފައިވާތީ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ މެނިޕިއުލޭޓް ކުރީ ޓިއުނީޝިއާގެ ރައްޔިތުންނަށް މުސީބާތްތަކާއި މުސީބާތްތައް ގެނެސްދިން އަނިޔާވެރި އަދި ހިތާމަވެރި ހަމަނުޖެހުމެއްގައި އޭނާގެ ވަލީވެރިކަމަށް އުންމީދުކުރި އެންމެންނެވެ. އެހެންކަމުން، މާތްالله އޭނާއަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށި، އޭނާގެ ހޭވެރިކަން ގެއްލި، އޭނާގެ ޝަރަފު ކުޑަވެ، ދުނިޔެ ހެއްވާލާ މަންޒަރުތަކުގައި ހަގީގަތާއި އޭނާގެ ޚިޔާލު ތަފާތު ނުކުރެވުނެވެ. ނޮވެމްބަރު 7، 1987 ގައި ވެރިކަމުން ދުރުކޮށް، އެކަމުގެ ތަޖުރިބާއެއް ނެތި، ނުވަތަ ރަނގަޅަށް ބުނާނަމަ ހުދުމުހުތާރު ވެރިއެއް ކަމަށް އިއުލާންކުރި ޝައުގުވެރި އަދި ޚިޔާލުތަފާތުވުން ބޮޑު އޮފިސަރު ޒައިން އެލް އަބިދީން ބެން އަލީ އަރުވާލެވިގެން 2000 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ 6 ވަނަ ދުވަހު މާތްالله އޭނާ ގެންދަވަންދެން އޭނާގެ ބަލިތައް ބޭނުންކުރި އެވެ މެކޭނިޒަމްތަކެވެ. އަޅުގަނޑަށް އެނގުނީ، ދައުލަތުގެ ގިނަ މަރުހަލާތަކުގައި އަޅުގަނޑަށް ލިބުނު ތަޖުރިބާގެ ސަބަބުން، ބޫރްގިބާ އަކީ މަލާއިކަތެއްވެސް އަދި ޝައިޠާނެއްވެސް ނޫން އިންސާނެއް ކަމެވެ.
* އޭނާ އަވަހާރަވުމަށްފަހު ހިނގި އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ ޓިއުނީޝިއާގެ މަޖައްލާ ލީޑަރސް އިން ވަރަށް މުހިންމު ތާރީޚީ ލިޔުމެއް ޝާއިއުކުރި ކަމެވެ ބާރު، އެ ބަލި ސިންގާ ނިކަމެތި ތަޅުދަނޑިތަކުގެ ފަހަތުގައި ހުރި ގައިދީއަކަށް ބަދަލުކޮށްލި މަޖުބޫރުކޮށްގެން ގޭބަންދު ކުރުމެވެ. އެކަމަކު އެ ލިޔުން ޝާއިއުކުރުމަށްފަހު އަޅުގަނޑުގެ ސަމާލުކަން ލިބުނު ކަމަކީ، ލީޑަރު ތަހައްމަލުކުރި ކަންކަމާމެދު މުނާފިޤު އަދި ހިތާމަކުރާ މީހުން ހިމެނޭ ގޮތަށް، ބޯރްގިބާއާއެކު މަސައްކަތްކުރި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖީލުގެ ފިރިހެނުންގެ ކޮމެންޓްތަކުގެ އުދަރެހެވެ. މިއީ އޭނާގެ ކުރީގެ ވަޒީރުންގެ ގިނަ ބަޔަކު އެއްވެސް ބަހެއް ނުބުނެ (މަތި ހިތްވަރުގަދަ ބަޔަކު ފިޔަވައި) ބެން އަލީ އަކީ ތެދު ބަހެއް ބުނާ މީހުންނާ މެދު ރަހުމުކުޑަ ބޭފުޅަކަށް ވާތީ، އަދި ލީޑަރާ އެކު މަސައްކަތް ކުރާ ކޮންމެ މީހަކަށް މަގާމުތަކެއް ނުވަތަ ހަމައެކަނި ސަލާމަތުން ވަސްވާސް ދޭތީ އެވެ ޖަނާޒާ، ބެން އަލީ ޑައިރެކްޓްކުރި މަލާމާތުގެ ޑްރާމާއެއް ފަދައިން، ލީޑަރުގެ ހަށިގަނޑަށް ބިރުގަތުމަށްފަހު ލީޑަރު ދިރިހުއްޓާ ބިރުންނެވެ.
*އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ކަމަކީ ލީޑަރު، މިއަދާ ހަމައަށް، 2025 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް، ވެރިކަމަށް އެދޭ ކޮންމެ މީހެއްގެ ބަދުނާމު އަމާޒެއްގެ ގޮތުގައި، ހައްގު ނޫން ޝަރުޢީ ކަމެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިއުމެވެ. ބައެއް މީހުން މިދުވަސްވަރު ބޫރްގިބާ މަރުވި އަހަރީ ދުވަހު މަތިވެރި ކުރަން ފަށާފައިވާއިރު، ލީޑަރުގެ ހެޔޮ ސިފަތައް ގުނުމަށް ވާދަކުރަނީ، ތާރީޚީ ހަގީގަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނޫން ކަމަށާއި، އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާގެ ފަހަތުން ވެރިކަން ކުރެއްވި ޒައިން އެލް އަބިދީންގެ ޒަމާނާއި ބެން އަލީގެ ފަހަތުން ވަޑައިގެންނެވި ޒަމާނުގެ ބަދަލު ހިފުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އެމީހުން މި މުނާސަބަތުތައް ބޭނުންކުރީ ސިޔާސީ މީހުންގެ އަތުގައި ނޫން، ތާރީޚް ލިޔުންތެރިންގެ ބާރުގެ ތެރޭގައި އޮންނަންޖެހޭ ޓިއުނީޝިއާގެ ތާރީޚަށް ނުގުޅޭ ފިކުރީ އަދި ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ވާހަކަ ދެއްކި މީހުން ބައިބައިވެފައިވަނީ ލީޑަރަކީ ކުށެއްނެތް މަލާއިކަތެއް ކަމަށް ބުނެ، އޭނާއަކީ ލަޢުނަތް ލިބިގެންވާ ޝައިޠާނެއް ކަމަށް ބުނެ ލަޢުނަތް ދިން މީހުންނާ ދެމެދުގައެވެ! އަޅުގަނޑު އެންމެ އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ކަންތައްތައް ކިޔަނީ ޙަޤީޤަތްތައް ފުށުއަރުވައި، ތާރީޚު ދޮގުކުރުމުގައި.
އަޅުގަނޑު ކިޔާލި އެންމެ އާދަޔާ ހިލާފު އެއްޗަކީ، ލީޑަރު، 1987 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ، އެމަނިކުފާނުގެ ބޮޑުވަޒީރު އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ބަޣާވާތް ކުރެއްވި ރޭ، އެ ލީޑަރުގެ ނަފްސާނީ ޤާބިލުކަން ފުރިހަމައަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ކަމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ތެދުނުވާ ވާހަކައެއް ކަމުގައި ވާތީ ބޫރްގިބާގެ މަރުގެ ގޯހަކީ އޭނާގެ އެންމެ ފަނާކުރަނިވި އަހަރުތަކުގައި ވެރިކަމުގެ ހެދުންތަކުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ހުރުމެވެ.
ބޫރްގިބާގެ ހަޔާތުގެ އެންމެ ހަރުކަށި އަދި އެންމެ ހިތާމަވެރި މަރުހަލާގައި އުޅުނު ދެމީހަކާ އެކު ކުރި ގާތް ގުޅުންތަކުގެ ސަބަބުން – އޭނާގެ ބޮޑުވަޒީރު މުހައްމަދު މުޒާލީ އާއި އޭނާގެ އަމިއްލަ ސެކްރެޓަރީ މަހްމޫދު ބެލްހަސީން – އަހަންނަށް އެނގޭ އެ ހިތާމަވެރި އަދި ހިތާމަވެރި ދުވަސްވަރުގެ ސިއްރުތަކާއި ސިއްރުތަކެވެ. މިއީ ނަފްރަތާއި އައުޓްބިޑިންގގެ ތޫފާންތައް ފިލައިގެންދާންދެން މިއަދު އަޅުގަނޑު އަމިއްލައަށް ސިއްރުކޮށްފައި، ދެން ޓިއުނީޝިއާގެ ތެދުވެރި ތާރީޚެއް ލިޔެވޭނެ ތެދުވެރި ތާރީޚް ލިޔުންތެރިންގެ ޖީލަކަށް އެކަންކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ސިއްރުތަކެކެވެ.
*މާތްالله އަކީ އަޅުގަނޑުގެ ހެކިވެރިއެއް ކަމުގައި އަޅުގަނޑު އަމިއްލައަށް، އަށާރަ ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އަޅުގަނޑުގެ މަޤާމުގެ ސަބަބުން، ލީޑަރާ ގާތްވެ، އިށީނދެގެން، އެތައް ފަހަރަކު ކިޔައިދިން ފަދައިން، އެމަނިކުފާނު ހަނގުރާމަ ފެއްޓެވި ގޮނޑިއެއްގައި، އެއީ 1932 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އޭނާ އުފެއްދެވި އަދި ބެލެހެއްޓެވި ޕާޓީގެ އަނގަބަހެއް ކަމަށްވާ އަލްއަމާލް ނޫހުގެ ޑިރެކްޓަރުގެ ގޮނޑިއެވެ ލީޑަރާއި އޭނާގެ ޕާޓީއަކީ އެޑްވެންޗަރސް ނެތް ޕާޓީއެއް ނޫން، ސަބަބަކީ ޤައުމީ ގިނަ މުނާސަބަތުތަކުގައި އަޅުގަނޑު ކަނާތު ފަރާތުގައި ހުރުމުން، ޔޫނިއަނިސްޓް އަދި ދުސްތޫރީ އެކްޓިވިސްޓް އަޙްމަދު ބެން ޞާލިޙަށް ކުރެވުނު އަނިޔާގެ މައްސަލަ ހިމެނޭތީ، ބޫރުގިބާގެ ވެރިކަމުން އަޅުގަނޑުމެން ޖަލަށް ވައްދާލީ، އަދި އެވަގުތު އަޅުގަނޑާއި އަޅުގަނޑުގެ އެކުވެރިން އަޙްމަދު އަލްޙަރްޤާމާއި އަމަރު ސަޙނޫން ތިބީ ސެޕްޓެމްބަރ 4، 1969 ގައި ބަންދުގައި، އަދި އަޅުގަނޑުމެންނާ ސުވާލު ކުރެވުނެވެ ފުލުހުންގެ އިސްވެރިޔާ ހަސޫނާ އަލްއަވާދީގެ ފަރާތުން، އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕާސްޕޯޓްތައް އަތުލައިގަނެ، ކިޔެވުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ދަތުރުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިއެވެ. ތަޢުލީމީ ޕްރޮގްރާމްތައް އަރަބިކޮށް އިސްލާމް ކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބޫރްގިބާ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ވަކިކުރިއިރު، ޓިއުނީޝިއާގެ އަނިޔާވެރި ހުޅަނގުގެ ވިސްނުމާ އަޅުގަނޑުމެން ދެކޮޅު ހެދިއިރު، އަނެއްކާވެސް ސިޔާސީ ފުލުހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގޯނާކޮށް، ސްޓޭޓް ސެކިއުރިޓީ އިންސްޕެކްޓަރު މުހައްމަދު ކަޑޫސް އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކޮށް، އަޅުގަނޑުގެ ޕާސްޕޯޓް އަތުލައިގަތެވެ ހަތްދިހަ ވަނަ އަހަރު، އޭރުގެ ތާރީޚީ ނަސީބު އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ލީޑަރ ބޯރްގިބާ 1980 ވަނަ އަހަރު ބޮޑުވަޒީރު ކަމަށް ހަމަ އެ މުހައްމަދު މްޒާލީ އައްޔަން ކުރެއްވުމުން، އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ، ޢަރަބި ކުރުމަށާއި، ތަޢުލީމު ސައްޙަކުރުމާއި، ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް އިތުރު (އަދި ލިބެންހުރި) ޑިމޮކްރަސީއެއް އިންޖެކްޓްކުރުމާއި، ދިގު މުއްދަތަކަށް ދުރުވުމަށްފަހު އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގެ އަރަބި، އިސްލާމީ އަދި އެފްރިކާގެ ސަގާފީ މާހައުލާ ގުޅުވައިލުމަށެވެ. ބޫރްގިބާ ސަދްރީ ޒީނަތްތެރިކުރެއްވީ މިނިވަންކަމާއި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ މެޑަލްތަކުން ނަމަވެސް، ދުސްތޫރީ ޕާޓީގެ ތެރޭގައި ޗައިނާ، ތުރުކީ، ގަލްފް އަދި އެފްރިކާއާއެކު އައިޑެންޓިޓީއަށް ތަބާވެ ތަފާތު އެއްބާރުލުން ދިނުމާއި، އަދި ޚުދު ޒިން އެލް އަބިދީނާއި އޭނާއަށް ހިދުމަތް ކުރުމަށް ހޯދި މީހުންގެ ކުރީގެ ޕްލޭނަކާ ދެކޮޅަށް، ބޭރު އަތުން، އަޅުގަނޑުމެން އަރުވާލެވުނު އިރު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ގެދޮރު އަތުލައިގަނެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން އަތުލައިގަތީ ފަތުރާލައިގެން އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަޕޯޓަރުންވެސް އަވަހާރަކޮށްލެވުނެވެ.
* މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަނީ މުޅިން މަތިވެރިކުރުމުގެ ތެރެއިން ނުވަތަ މުޅިން ޝައިޠާނީ ހެދުމުގެ ތެރެއިން ބޯރްގިބާގެ ތާރީޚު ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ މީހުން ކަމުގައި ވާއިރު، ހަގީގަތަކީ ބޫރްގިބާއަކީ މަލާއިކަތެއްވެސް އަދި ޝައިޠާނާއެއް ނޫން ބޮޑެތި އަމަލުތައް ފުރިހަމަކުރި ނަމަވެސް ބޮޑެތި ގޯސްތައް ހެދި މީހެކެވެ. އޭނާ ވައްޓާލުމަކީ އޭނާގެ ކުރީގެ ކެރިއަރުގެ ކޮންޓެކްސްޓުން ބޭރުގެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، އޭނާގެ ކުރީގެ ވެރިންނަށް ގޯނާކޮށް، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށާއި ވާދަވެރިންނަށް އަނިޔާ ކުރުމުގެ ސަގާފަތް ގާއިމް ކުރެއްވި ބޭފުޅަކީ އޭނާ ކަމަށެވެ. މުހައްމަދު މްޒާލީ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ 1987 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު ”ޖެނެރަލް ބެން އަލީ ސައިދާ ސާސީއާ ދެކޮޅަށް، ބުރުގިބާއާ ދެކޮޅަށް ނޫން“ ކަމަށެވެ. އަޙްމަދު ބެން ޞާލިޙް ހަމަ އެދުވަހު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ”ކަރަންޓް އޮތީ މަގުގެ އެއްފަރާތުގައި، އަދި ބެން އަލީ އައިސް މަސައްކަތެއް ނެތި ބާރު ނެގި“ ކަމަށެވެ. ނަތީޖާއަކީ ލީޑަރުގެ އަނިޔާވެރިކަމަކީ އެ ނަރަކަ މެޝިން (އިންސާނުންގެ ޝިކާރަވެރިޔާ) އުފައްދައި، އެ މެޝިނަށް ތެޔޮ ޖަހައި، ހަމަ އެ މެޝިނުން ރަޙްމަތެއް ނުވަތަ ތާއީދެއް ނެތި އޭނާ ކެއުމަށް ތައްޔާރުކުރި އެއްޗެކެވެ. ރެކޯޑަށް ބަލާއިރު، މިއީ ޓިއުނީޝިއާގެ މިނިވަންކަމުގެ ލީޑަރުންގެ ތެރެއިން އެކަކު، އެގައުމުގެ ޒަމާނީ ދައުލަތުގެ ބާނީ، ތައުލީމާއި ސިއްހީ ފަރުވާގެ މަގުބޫލުކަން ހޯދި، އަދި ކޮޓަރިއެއް ވެސް ގަހެއް ވެސް ނެތް ސާފު މީހާ ރިހެބިލިޓޭޓް ކުރުމަށް ހުރަހެއް ނާޅާ ކަމެކެވެ. އިންސާނާގެ ފުށުއެރުންތައް ދެނެގަތުމަށް އެންމެ އަޖައިބުކުރުވަނިވި އަދި ފަރިތަ ގޮތަކީ މަތިވެރި އާޔަތުންނެވެ: (އަދި އެ ނަފްސާއި އެ ނަފްސު ނިސްބަތްކޮށް، އެ ނަފްސުގެ ނުބައިކަމާއި އޭގެ ތަޤްވާވެރިކަމާ [އަޒުމް ކަނޑައެޅުމުން] އިންސްޕަޔަރ ކުރެއްވި އެކަލާނގެއެވެ). މާތްالله އަކީ ޙަޤީޤަތެވެ.
ނޯޓް: މި ލިއުމަކީ ޑރ އަހްމަދު ޤުދައިދީ ލިޔެފައިވާ ލިއުމެއްގެ ތަރުޖަމާއެކެވެ.