ރެޓިނާގެ ތަސްވީރެއްގައި ފެނުމުގެ މައްސަލަތަކުން ވެސް މާ ބޮޑަށް ވެސް ފިލާވަޅުތަކެއް ހިފަހައްޓައިފާނެ އެވެ. ދާދިފަހުން ކުރި ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރެޓިނާގެ ވަކި ފަށަލަތަކަށް އަންނަ ނާޒުކު ބަދަލުތަކަކީ ހިތުގެ އެންމެ އާންމު އެއް ބަލި ކަމަށްވާ އެޓްރިއަލް ފައިބްރިލޭޝަން އާއި ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށާއި އެއީ ކްލިނިކަލީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފެނިދާނެ ކަމެއް ކަމަށެވެ.
އެޓްރިއަލް ފައިބްރިލޭޝަން އަކީ ހިތުގެ މަތީ ދެ ކޮޓަރި ކަމަށްވާ އެޓްރިއާގެ އިލެކްޓްރިކަލް އެކްޓިވިޓީއަށް ބުރޫއަރާ، އޭގެ ސަބަބުން ހިތުގެ ތެޅުން ގަވާއިދުން ނުހިނގާ އަދި ކޮންޓްރެކްޝަން ނާކާމިޔާބު ވުމެވެ.
މިއީ ޚާއްޞަކޮށް ކަނާތު އެޓްރިއަލް އެޕެންޑޭޖްގެ ތެރޭގައި ލޭ ތާށިވެ، ސިކުނޑިއަށް ދަތުރުކޮށް ސްޓްރޯކް ޖެހިދާނެ ލޭހޮޅިތައް އުފެދުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
އެމެރިކާގެ ސެންޓަރސް ފޯ ޑިޒީސް ކޮންޓްރޯލް އެންޑް ޕްރިވެންޝަން އިން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން އަކީ އާންމުކޮށް ރިސްކް ފެކްޓަރސް އަށް ރިއާޔަތް ކުރުމަށްފަހު އިސްކެމިކް ސްޓްރޯކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ގާތްގަނޑަކަށް 5 ގުނަ އިތުރުވުމެވެ.
ގްލޯބަލް ބާޑަން އޮފް ޑިޒީޒް އިން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި 2021 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ ގާތްގަނޑަކަށް 52.55 މިލިއަން މީހުންނަށް އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން އާއި އެޓްރިއަލް ފްލަޓަރ ޖެހިފައިވާއިރު، އެޓްރިއަލް ފައިބްރިލޭޝަންގެ އެއް މައްސަލައަކީ ސްޓްރޯކާއި ހިތް ފެއިލްވުމާއި އެހެނިހެން އުދަނގޫތަކުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވުމާ ގުޅުން ހުރި ނަމަވެސް އަލާމާތްތަކެއް ނުފެނި ނުވަތަ ވަކި އަލާމާތްތަކެއް ހުރެދާނެ ކަމެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 10 ވަނަ ދުވަހު ޕީއެލްއޯއެސް ޑިޖިޓަލް ހެލްތު ޖާނަލްގައި ޝާއިއުކުރި ދާދިފަހުން ކުރި ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން ހުންނަ %62 މީހުންނަށް ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގެ ކުރިން އެމީހުންގެ ހާލަތު ނޭނގޭ ކަމަށާއި، ލޮލުގެ ފަހަތުގައިވާ ސެލްތަކުގެ ފަށަލައަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން ދެނެގަތުމުގެ ހަތަރު އަހަރު ކުރިން އެހީތެރިވެދެވިދާނެ ކަމަށެވެ.
އެ ދިރާސާއިން ލޮލުން ފެނުނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟
ދިރާސާވެރިން ވަނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ބޮޑު ދެ ކޮހޯޓެއްގެ ތެރެއިން 90،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ރެޓިނަލް އިމޭޖިން ޑޭޓާ ތަހުލީލުކޮށްފަ އެވެ. ފުރަތަމަ ކޮހޯޓް ކަމަށްވާ މޫރްފީލްޑްސް އައި ހޮސްޕިޓަލުގެ އަލްޒްއައި ޑޭޓާބޭސްގައި 50،651 މީހުން ހިމެނޭއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 5،375 މީހުންނަށް އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން ޖެހިފައިވެ އެވެ.
ދެވަނަ ގްރޫޕަކީ ޔޫކޭ ބަޔޯބެންކުން އައިސްފައިވާ ގްރޫޕެއް ކަމަށާއި، ޕްރޮސްޕެކްޓިވް އެނަލިސިސްގައި ހިމެނިފައިވަނީ ފޮލޯއަޕް ފެށުނުއިރު އެޓްރިއަލް ފައިބްރިލޭޝަން ނެތް 39،013 މީހުން ކަމަށާއި، އޭގެ ތެރެއިން 838 މީހުންނަށް އެވްރެޖްކޮށް 4 އަހަރުގެ ފޮލޯއަޕްގެ ތެރޭގައި ބަލި ޖެހުނު ކަމަށެވެ.
މި ދިރާސާވެރިން ބަރޯސާވެފައި ވަނީ ފަންޑަސްގެ ކުލަ ތަސްވީރުތަކާއެކު ރެޓިނަލް ލޭޔަރސްގެ ހައި ރިޒޮލިއުޝަން ތަސްވީރުތައް އުފެއްދުމަށް އަލި ބޭނުންކޮށްގެން ނޮން އިންވޭސިވް އިމްތިހާނެއް ކަމަށްވާ އޮޕްޓިކަލް ކޮހެރެންސް ޓޮމޮގްރަފީ (އޯސީޓީ) އަށެވެ.
އެމީހުންނަށް ހޯދި ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޓްރިއަލް ފައިބްރިލޭޝަން ހުންނަ މީހުންގެ ރެޓިނާގެ ބައެއް ފަށަލަތަކަށް ބަދަލު އަންނައިރު، އެންމެ އެއްގޮތް ހޯދުންތަކަކީ މެކިއުލަރ ގޭންގްލިއަން ސެލްތަކުގެ ކޮމްޕޮޒިޓް ފަށަލައާއި ރެޓިނާއިން ސިކުނޑިއަށް ފެންނަ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި މުހިންމު ނިއުރަލް ފަށަލައެއް ކަމަށްވާ އިންޓަރނަލް ޕްލެކްސަސް (mGCIPL) ތުނިވުމެވެ.
އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ، ބެލިއިރު އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން ނެތް، އަދި ފަހުން އެކަން ފާހަގަކުރެވުނު މީހުންނަށް، ކްލިނިކަލް ޑައިގްނޯސިސްގެ ގާތްގަނޑަކަށް 4 އަހަރު ކުރިން އެވްރެޖްކޮށް މި ފަށަލަ ޖެހުނެވެ.
އުމުރާއި، ޖިންސާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި، ހަކުރުބައްޔާއި، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމާއި، ބަނގުރާ ފަދަ ކަންކަމަށް ރިއާޔަތްކުރުމަށްފަހު، މި ފަށަލައިގެ ބޯމިން ކޮންމެ ސްޓޭންޑަރޑް ދަށްވުމަކީ އޭގެ ފަހުން އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން ޖެހުމުގެ ނިސްބަތް %27 އިތުރުވުމާ ގުޅުންހުރި ކަމެކެވެ.
ނަމަވެސް މި ދިރާސާގެ މާނައަކީ ރެޓިނަލް ތުނިވުމުން ފައިބްރިލޭޝަން އަށް މަގުފަހިވާ ކަމަކަށް ނުވި ނަމަވެސް ލޮލުގެ އިމްތިހާނުން އެކަނި އެކަން ދެނެގަނެވޭނެ ކަމަކަށް ނުވި ނަމަވެސް ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި އިތުރު ކާޑިއަކް ޓެސްޓްތައް ހަދަން ޖެހޭ މީހުން ދެނެގަތުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ގުޅުމެއް ހާމަވެ އެވެ.
ހިމޭނުން ހުރެދާނެ ބައްޔެކެވެ
އެޓްރިއަލް ފައިބްރިލޭޝަން ދެނެގަތުމަށް ދިމާވާ ދަތިކަމުގެ މާނައަކީ ބަލި ޖެހިފައިވާ ހުރިހާ މީހުންނަށް ވެސް އެމީހުންގެ ހާލަތަށް ނޭނގުނު ނަމަވެސް މި ބައްޔަށް ހޭލުންތެރިކަން ކުޑަވުމަކީ ސާފު މައްސަލައެކެވެ.
އެމެރިކަން ހާޓް އެސޯސިއޭޝަނުން 2025 ވަނަ އަހަރު އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން ހުންނަ 770 ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރި ވަކި ސާވޭއެއްގައި %62 މީހުން ބުނީ ޑައިގްނޯސް ކުރުމުގެ ކުރިން މި ހާލަތު ނޭނގޭ ކަމަށެވެ. މި އަދަދަކީ ޚުދު ރެޓިނަލް ދިރާސާއިން ނޫން ކަމަށާއި، އެއީ އެ ޖަމިއްޔާއިން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މިނިވަން އައުޓްރީޗް ދިރާސާއަކުން ލިބިފައިވާ އަދަދެކެވެ.
ކުދިކުދި ލޭހޮޅިތަކުން ރެޓިނާގައި ނިޝާނެއް ދޫކޮށްލަނީ ހެއްޔެވެ؟
ދިރާސާވެރިން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި ރެޓިނާގައި ހުންނަ ނާރު ފަށަލަތައް ތުނިވުމުގެ ސަބަބަކީ ލޭދައުރުވުމުގެ އުދަގޫ ނުވަތަ މައިކްރޯ ބްލޮކޭޖްތަކުގެ ސަބަބުން ރެޓިނާ ސެލްތަކަށް ލޭ ދައުރުވުން މަދުވެ، ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް ބައެއް ނާރުތަކުގެ ޓިޝޫ ގެއްލިދާނެ އެވެ.
ނަމަވެސް މި ބަޔާނަކީ އަދިވެސް އިތުރު ދިރާސާތަކެއް ކުރަންޖެހޭ ހައިޕޮތެސިސްއެއް ކަމަށާއި، މި ދިރާސާއިން ފާހަގަކުރެވުނު ބަދަލުތަކުގެ ސީދާ ސަބަބަކީ މައިކްރޯ ސްޓްރޯކް ކަމަށް ސާބިތުކޮށްދީފައެއް ނުވެއެވެ.
ލޮލާއި އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން އާއި ދެމެދު ގުޅުމެއް އޮތް ކަމަށް ތާއީދުކުރާ އެހެން އިންޑިކޭޓަރުތަކެއް ވެސް ހުރެ އެވެ. މީގެ ކުރިން ފައިބްރިލޭޝަން ޖެހިފައިވާ 169 ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރި ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މައިކްރޯވެސްކިއުލަރ ޕެރިރެޓިނަލް އިސްކެމިކް ލޭޝަންސް (އާރުއައިޕީއެލް) ހުރުމަކީ ސްޓްރޯކްގެ ތާރީހެއް އޮތް ކަމެއް ކަމަށް އެނގޭ ބައެއް ރިސްކް ފެކްޓަރސް އަށް އެޑްޖަސްޓް ކުރި ނަމަވެސް އޮޑްސް ރޭޝިއޯ އަކީ 2.59 އެވެ.
އެކަމަކު މި ނަތީޖާގެ މާނައަކީ ވެސް މި ލޭޝަންތަކުން އެކަނި ސްޓްރޯކް ޖެހޭނީ ކާކުކަން ލަފާކުރާ ކަމަކަށް ނުވި ނަމަވެސް، މި ދިރާސާއަކީ ކްރޮސް ސެކްޝަނަލް އަދި ނިސްބަތުން ކުޑަ ދިރާސާއަކަށް ވާތީ އެވެ.
ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަންވީ ކޮން އިރަކު ހެއްޔެވެ؟
މޭމަތީގައި ތެޅުން ނުވަތަ ގިނައިން ފަޅައިގެން ދިއުން، ނާރުތައް ގަވާއިދާ ހިލާފުވުން، ނޭވާލާން އުނދަގޫވުން، ބޯއެނބުރުން، އާދަޔާ ހިލާފަށް އިންތިހާއަށް ވަރުބަލިވުން، ނުވަތަ މޭމަތީގައި ރިހުން ފަދަ އަލާމާތްތައް ފެނިއްޖެނަމަ މެޑިކަލް އިވެލުއޭޝަނެއް ހޯދަން ޖެހެ އެވެ.
މޭގައި ރިހުން، ހޭނެތިގެން ނުވަތަ ސްޓްރޯކެއް ޖެހުމުގެ އަލާމާތްތައް – މޫނު ނުވަތަ އަތް ކުއްލިއަކަށް ބަލިކަށިވުން، ނުވަތަ ވާހަކަ ދައްކަން އުނދަގޫވުން ފަދަ ކަންކަމުން އަވަސް ފަރުވާއެއް ދޭން ޖެހެ އެވެ.
އެކަމަކު އާ ދިރާސާއިން ލިބޭ އެންމެ މުހިންމު މެސެޖަކީ ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ލޮލުގައި ކުރިން އަޅުގަނޑުމެން ހޯދަމުން ނުދާ ހިތާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ހިފެހެއްޓިދާނެ ކަމެވެ.
ލޮލުގެ ކްލިނިކެއްގައި މަދު މިނިޓެއްހާއިރު ނަގާ ތަހުލީލަކުން އެޓްރިއަލް ފައިބިލިޝަން ފާހަގަ ނުކުރެވިދާނެ ނަމަވެސް، މައްސަލަ ބޮޑުވުމުގެ ކުރިން ހިތް މޮނިޓަރ ކުރަން ޖެހޭ ބަލިމީހެއްގެ ސަމާލުކަން އެއްދުވަހަކު އެހީތެރިވެދެވިދާނެ އެވެ.
އަރީން (އެޑީ)