ޣައްޒާ، ފަލަސްޠީން: ޣައްޒާގައި އިސްރާއީލުން ހިންގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ޖަރީމާތަކާ ގުޅޭ ގާނޫނީ މައްސަލަތައް ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައިދާނުގައި ފުޅާވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އިސްރާއީލުގެ ސަރުކާރު ކޯލިޝަނުން ދަނީ ސަރުކާރުގެ ގާނޫނީ ލަފާދޭ ފަރާތުގެ ބާރުތައް ކުޑަކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. މި ނިންމުމާއެކު، އިސްރާއީލުގެ ސިފައިންނަށް ބައިނަލްއަޤުވާމީ ގޮތުން ލިބިފައިވާ ”ޤާނޫނީ އައްޑަނަ“ ގެއްލިގެންދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު މާހިރުން ދަނީ ދެމުންނެވެ.
ޤާނޫނީ ބަދަލުތަކާއި މިހާރުގެ ޙާލަތު
ހާރެޓްޒް ނޫހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި 12 ވަނަ ދުވަހު އިސްރާއީލުގެ ކްނެސެޓުން ވަނީ ގާނޫނީ ލަފާދޭ ފަރާތުގެ ބާރު ކުޑަކުރުމުގެ ބިލެއް ފާސްކޮށްފައެވެ. ޖުލައި 13 ގެ ނިޔަލަށް މި ބިލު އޮތީ ފައިނަލް ވޯޓަކަށް އިންތިޒާރުގައެވެ.
ޔެޑިއޮޓް އަހަރޮނޮޓް ނޫހުން ބުނާ ގޮތުގައި، މި ބަދަލާއެކު ސަރުކާރުގެ ގާނޫނީ ލަފާދޭ ފަރާތުގެ ލަފާ ގަބޫލުނުކުރުމުގެ ބާރު ސަރުކާރަށް ލިބިގެންދާނެއެވެ. އަދި ކޯޓުތަކުގައި ސަރުކާރު ތަމްސީލުކުރުމަށް ބޭރުގެ އަމިއްލަ ވަކީލުން ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތު ސަރުކާރަށް ހުޅުވިގެންދާނެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން މިނިވަން ތަހުގީގުތަކަށާއި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ނިޒާމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ސިފައިންނަށް އޮތް ގޮންޖެހުން
ރިޓަޔާޑް އަސްކަރީ ގާޒީ އިލާން ޝިފް އާއި އީރަން ޝާމިރު-ބޮރެރް ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި، އިސްރާއީލުގެ ސިފައިން ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވަނީ އެމީހުންގެ އަމަލުތައް މިނިވަން ގާނޫނީ ބެލުމެއްގެ ދަށުން ކުރިއަށްދާ ކަމުގެ އިތުބާރު އޮވެގެންނެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރުން ގާނޫނީ ލަފާ ބާތިލްކުރަން ފެށުމުން، ސިފައިންނަށް ލިބިފައިވާ ގާނޫނީ ރައްކާތެރިކަން ގެއްލި، ބައިނަލްއަޤުވާމީ ކޯޓުތަކުގެ ކުރިމަތީގައި އެމީހުން ބޮޑު ނުރައްކަލަކަށް ހުށަހެޅިގެންދާނެއެވެ.
ބައިނަލްއަޤުވާމީ ކޯޓުތަކުގެ ދައުރު
އިސްރާއީލް ޑިމޮކްރަސީ އިންސްޓިޓިއުޓުން ބުނާ ގޮތުގައި، ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޖިނާއީ ކޯޓު (ICC) އިން މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއަށް ވަންނަނީ އެ ގައުމެއްގެ އެތެރޭގެ ތަހުގީގީ ނިޒާމު މިނިވަން ނޫން ނަމަ ނުވަތަ ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ގާބިލްކަން ނެތް ނަމަވެސްނެވެ. އިސްރާއީލުގެ ސަރުކާރުން ޝަރުއީ ނިޒާމު ބަލިކަށިކުރުމަކީ، ބޭރުގެ ކޯޓުތަކުން އިސްރާއީލުގެ ސިފައިންނާއި އޮފިސަރުން ހައްޔަރުކުރުމަށް އަމުރު ނެރުމަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމެކެވެ.
މިހާރު ކުރިމަތިވަމުންދާ ނުރައްކާތައް
މިހާރުވެސް ޣައްޒާ ހަނގުރާމައިގައި ބައިވެރިވި އިސްރާއީލުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 30 އޮފިސަރަކާ ދެކޮޅަށް އެކި ގައުމުތަކުގައި ޝަކުވާ ހުށަހެޅިފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންނަށް ސައިޕްރަސް، ސްލޮވޭނިއާ އަދި ނެދަލެންޑްސް ފަދަ ގައުމުތަކުން ވަގުތުން ފުރައިގެން ދިއުމަށް އަންގާފައިވެއެވެ. އަދި ބްރެޒިލް، ބެލްޖިއަމް، ފްރާންސް، ދެކުނު އެފްރިކާ، އަދި ރާއްޖެ ހިމެނޭހެން 12 ގައުމެއްގައި މިފަދަ ގާނޫނީ މައްސަލަތައް ހުޅުވާލާފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.
މިދިޔަ ޖެނުއަރީ މަހު ބްރެޒިލްގައި ހުރި އިސްރާއީލު ސިފައިންގެ މީހަކު، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ތަހުގީގެއް ފެށުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރުމާއެކު ވަނީ ފިލައިގެން ގޮސްފައެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އިސްވެރިންނަށް އޮތް ނުރައްކަލެއް ނޫންކަމާއި، އާދައިގެ ސިފައިންނަށްވެސް ބައިނަލްއަޤުވާމީ ދުނިޔޭގައި ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވަމުންދާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
އިސްރާއީލުގެ ސަރުކާރުން އެތެރޭގެ ބާރުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ކުރާ މި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން، ބޭރު ދުނިޔޭގައި އެޤައުމުގެ ސިފައިންނަށް އޮތް ރައްކާތެރިކަން މިވަނީ އަމިއްލައަށް ނައްތާލެވިފައެވެ. ޣައްޒާގައި ހިންގާ ޖަރީމާތަކުގެ ހެކިތައް އިތުރުވަމުންދާ ވަރަކަށް، ބޭރުގެ ކޯޓުތަކުގެ ދޮރުތައް އިސްރާއީލުގެ ސިފައިންނާ ދެކޮޅަށް ހުޅުވިގެންދާނެ ކަމަށް މާހިރުން ލަފާކުރެއެވެ