ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދީ މުހިންމު ނާރެހެއް ކަމުގައިވާ ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަކީ މިއަދު އެތައް ހާސް ކެޔޮޅުންނެއްގެ ”ފްލޯޓިން ޖަލަކަށް“ ވަނީ ވެފައެވެ. ސަރަހައްދީ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެފައިވާ މި ކެޔޮޅުން، މަރުގެ ބިރުވެރިކަމާއި ނަފްސާނީ ހާސްކަމުގައި ދުވަސްތައް ގުނަމުންދަނީ އެ ސަރަހައްދުން ނުކުމެވޭނެ ފުރުސަތަކަށް ވަގުތާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރަމުންނެވެ.
އިންޓަނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް އޯގަނައިޒޭޝަން (އައިއެމްއޯ) އިން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ނުކުތުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދާ 11،000 އެއްހާ މީހުންގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް ސަލާމަތް ކުރެވުނީ ވަރަށް މަދު ބަޔެކެވެ. އެ ޖަމިއްޔާގެ ވެބްސައިޓުގައިވާ މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ކެޔޮޅުން ނެރުމުގެ ޕްލޭންގެ ދަށުން މިހާތަނަށް 136 ބޯޓެއް ނެރެވި، ގާތްގަނޑަކަށް 2،900 ކެޔޮޅުން ވަނީ ސަލާމަތްކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް އަދިވެސް 8،000 އެއްހާ ކެޔޮޅުން ކަނޑުމަތީގައި ތާށިވެފައި ތިބިއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން އެ ހާލަތުގައި ތިބޭތާ ހަތަރު މަހަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވަނީ ވެފައެވެ.
މި ކެޔޮޅުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް އައިއެމްއޯ އިން ފެށީ ޖޫން 23 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެއީ އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ހިނގި ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ފެބްރުއަރީ 28 ގައި ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުމަށް ހަފްތާއެއް ވީތަނާހެވެ. ނަމަވެސް، މި އުންމީދީ މަސައްކަތަށް މިހާރު ވަނީ ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ. އައިއެމްއޯގެ ތަރުޖަމާނު ނަތާޝާ ބްރައުންއާ ހަވާލާދީ ބްލޫމްބާގުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ބޯޓުތައް ނެރުމުގެ ޕްލޭން މިހާރު ވަނީ ވަގުތީ ގޮތުން ހުއްޓާލާފައެވެ. މިއީ އޮމާންގެ ގަލްފުގައި ބޯޓަކަށް ދިން ހަމަލާއަކާ ގުޅިގެން، ހުރިހާ ފަރާތަކުން ބޭނުންވާ ސަލާމަތީ ކަށަވަރުކަން ލިބެންދެން ނިންމި ނިންމުމެކެވެ.
ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ދަތުރުކުރުން އަލުން ފެށޭނެ ކަމުގެ ކޮޅުމަތި ފެންނަން ފެށީ ޖޫން 17 ގައި އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. ދޯހާގައި ގަތަރާއި ޕާކިސްތާނުގެ މެދުވެރިކަމާއެކު ކުރިއަށްދާ ނުސީދާ މަޝްވަރާތަކުން ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، ކެޔޮޅުންގެ މުސީބާތަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ލިބުމާ ދެމެދު އަދިވެސް އޮތީ ދިގު ރާސްތާއެކެވެ.
މި ހާލަތުގައި ތާށިވެފައިވާ ކެޔޮޅުން ތިބީ ނަފްސާނީ ގޮތުންނާއި ޖިސްމާނީ ގޮތުން ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިކަށިވެފައެވެ. ތެލާއި، ކާނާއާއި، ސިއްހީ ސާމާނަށް ބޭރުގެ އެހީއަށް ބަރޯސާވާން ޖެހިފައިވާއިރު، ކާނާއާއި ފެން ބޭނުންކުރާ މިންވަރު މަދުކުރަން އެމީހުންނަށް ވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. ބްލޫމްބާގުން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި، ކުދި ކުންފުނިތަކުގެ ބޯޓުތަކުގައި ތިބި ކެޔޮޅުންގެ އަސާސީ ހައްގުތަކުން އެމީހުން ވަނީ މަހުރޫމްވެފައެވެ. ގިނަ މީހުންގެ ކޮންޓްރެކްޓް މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާއިރު، ސަލާމަތީ ހާލަތު ހުރި ގޮތުން އާ ފަޅުވެރިންނާ މަގާމު ހަވާލުކޮށް ގެއަށް ދެވޭނެ މަގެއް ވެސް ނެތެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އިރާގާއި ކުވައިތު ފަދަ ގައުމުތަކުން ކުރު މުއްދަތުގެ ވިސާ ދޫކުރުން ހުއްޓާލާފައިވުމަކީ ކެޔޮޅުން އެނބުރި ގައުމަށް ދިއުމަށް އޮތް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ. މިހާތަނަށް ހިނގި ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި 14 ކެޔޮޅުން މަރުވެ، 40 އަށް ވުރެ ގިނަ އުޅަނދަށް ހަމަލާދީފައިވާތީ، އަލުން ހަނގުރާމައެއް ފެށިދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރިކަން ވަނީ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައެވެ. މި ”ފްލޯޓިން ޖަލުތަކުގައި“ ތިބި ކެޔޮޅުންގެ ހަމައެކަނި އުންމީދަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު، ރައްކާތެރިކަމާއެކު އަވަހަށް އާއިލާތަކާ ބައްދަލުވުމެވެ.