އަފްޣާނިސްތާނުގައި ތާލިބާނުންގެ ހަރަކާތް އަނބުރާ ވެރިކަމަށް އައިތާ ފަސް އަހަރު ފުރިފައިވާއިރު ، އެ ހަރަކާތާ ހަތިޔާރު އެޅި އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް މިހާރު އޮތީ އެއް ފަރާތަކަށް ނުވަތަ ލީޑަޝިޕަކަށް ނޫނެވެ.
2021 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހު ކުރީގެ ސަރުކާރު ވެއްޓުނު ފަހުން ތަފާތު ނަމާއި ދިދަ ޖަހާފައިވާ އެކި ޖަމާއަތްތައް އުފެދި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ސްޓޭޓްތަކުގައި ސަރުކާރުގެ ބާރުތަކަށް ދިން ހަމަލާތަކުގެ ޒިންމާ އުފުލާފައިވާއިރު، ފާއިތުވި މަސްތަކުގައި ސައިބަރ ސްޕޭސްގައި މި ޖަމާއަތްތަކުގެ ޙާޟިރީ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ.
މި މަންޒަރުގެ ފަހަތުގައި އުފެދޭ ސުވާލަކީ، ގިނަ ފަރާތްތަކެއް ހުރުމަކީ ހަތިޔާރު އެޅި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ ހަގީގީ ފުޅާވުމެއް ތަމްސީލުކުރާ ކަމެއްތޯ ނުވަތަ އެއީ އެމީހުންގެ ފަޅައިގެންދިއުމާއި ލީޑަޝިޕް ބައިބައިވުން ދައްކުވައިދޭ ކަމެއްތޯއެވެ؟
ޚާއްޞަ މުހިންމުކަމެއް
މި މައްސަލަ ވަކިން ބޮޑަށް މުހިންމުވަނީ ބަދަކްޝާން ޕްރޮވިންސްގައި ސީދާ ކުރިމަތިލުންތައް އަނބުރާ އައުމާއެކު، އެ ޕްރޮވިންސްގެ ޒިބާކް ސަރަހައްދުގައި ”ފްރީޑަމް ފްރަންޓް“ އިން ސަރުކާރުގެ ބާރުތަކާ އެކު ހަނގުރާމަތައް ކުރި އެވެ.
ސަރުކާރާ ދެކޮޅު ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތަކުގެ ހަރަކާތްތައް ކުރިއަށްދާކަން އދ .
އަހުމަދު ޝާހު މަސްއޫދު އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން އުފައްދާފައިވާ ނޭޝަނަލް އޮޕޮޒިޝަން ފްރަންޓަކީ ކާބުލް ވެއްޓުމަށްފަހު އުފެދުނު ފުރަތަމަ ބޮޑު ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތެވެ. ކުރީގެ ސަރުކާރު ރޫޅިގެން ދިއުމާއެކު، ހަތިޔާރާއި ސާމާނު ހިފައިގެން، އާ ހަތިޔާރު އެޅި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާ ގުޅެން، ކާބުލްގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ޕަންޖްޝީރު ޕްރޮވިންސަށް އެތައް ސަތޭކަ ސިފައިންނާއި ސަލާމަތީ މުވައްޒަފުން އެއްވެ ތިއްބެވެ.
ފްރަންޓުން އެ ވާދީ ތާލިބާނުންނާ ކުރިމަތިލުމުގެ މަރުކަޒަކަށް ބަދަލު ކުރަން މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް ބޮޑު ހަމަލާއަކަށް ފަހު ދައުލަތުގެ މަރުކަޒާއި އޭގެ ގިނަ ސަރަހައްދުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ކާމިޔާބު ވުމުން ފަހުން އެ ކުރިމަތިލުން ބަދަލުވީ ލިމިޓެޑް އޮޕަރޭޝަންތަކަށާއި އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ހިޓް އެންޑް ރަން ހަމަލާތަކަށެވެ.
ސަލާމަތީ ކަންކަމުގެ ދިރާސާވެރިޔާ ކަރީމް އަމީނީ އަލްޖަޒީރާއަށް ވިދާޅުވީ ކުރީގެ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސީ އަދި އަސްކަރީ ފަރާތްތަކުން އެމެރިކާ ވަކިވުމަށްފަހު ހަތިޔާރު އެޅި ފަރާތްތައް އުފައްދައިގެން ތާލިބާނުންނަށް ޕްރެޝަރު ކުރަން މަސައްކަތް ކުރި ކަމަށާއި ”އެކަމަކު މި މަޝްރޫއުތައް ބިންމަތީގައި ނުފޫޒުގަދަ ބާރަކަށް ބަދަލު ނުކުރެވުނު“ ކަމަށެވެ.
ފެއިލްވުން
އަމީނީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އާބާދީގެ އިސްކަންދޭ ކަންކަމާއި އެގައުމުގެ މުސްތަގުބަލާ މެދު ދެކޭ ގޮތަކުން ފެށުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަތިޔާރު އެޅި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާ މުއާމަލާތް ކުރީ ބޭރުން ހޯދިދާނެ ސިޔާސީ އަދި އަސްކަރީ ތަރިކައެއް ފަދައިން ކަމަށްވާތީ، ހަތަރު ދިހަ އަހަރުގެ ހަމަނުޖެހުންތަކަށް ފަހު އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުޖުތަމައަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތައް ކިޔުމަށް ވެސް އިދިކޮޅު ބައެއް ބާރުތަކުން ނާކާމިޔާބުވި އެވެ.
އޭނާ ސާބިތުކޮށްދެނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުޖުތަމައު ހަނގުރާމައިން ވަރުބަލިވެފައިވާ ކަމަށާއި އެހެންކަމުން މި ފްރަންޓްތަކުގެ ތެރެއިން ގިނަ ފަރާތްތަކަށް އެމީހުންގެ ޙާޟިރީ ގާއިމްކުރެވޭނެ ލޯކަލް މާހައުލެއް ނުލިބިފައިވާ ކަމަށާއި ”އަފްޣާނިސްތާނުގެ ހަގީގަތާއި ރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތަކުން ނުފެށޭ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ކިތަންމެ ތަޖުރިބާއެއް ނުވަތަ އަސްކަރީ ލީޑަޝިޕެއް އޮތް ނަމަވެސް ގައުމުގެ ތެރޭގައި ފައިތިލައެއް ބިނާކުރަން ދަތިވާނެ“ ކަމަށެވެ.
ހަގީގީ މިންގަނޑެވެ
އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަލާމަތީ މާހިރު އަބްދުލް ކަރީމް ޚާން އަލްޖަޒީރާއަށް ވިދާޅުވީ ޒިބާކްގެ ހަނގުރާމަތައް މުހިންމީ ވިލާގަނޑުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކުން ދިގު ކުރިމަތިލުމަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ގާބިލްކަން ތާލިބާނުންނާ ދެކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ ގާބިލްކަން ޓެސްޓް ކުރާތީ ކަމަށެވެ.
އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ހަގީގީ ފިޔަވަޅަކީ ގަޑިއެއްހާއިރު ނުވަތަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ތަނެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެއް ނޫން ކަމަށާއި އެއީ އެ ތަނެއް ހިފެހެއްޓުމާއި ސަޕްލައި ލައިންތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި ހަނގުރާމަވެރިންގެ ނެޓްވޯކް ފުޅާކުރުމާއި ”ތާލިބާނުންނަށް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި އަސްކަރީ ޑިޕްލޮއިމަންޓް ބަދަލުކުރުމަށް މަޖުބޫރުކުރުން“ ކަމަށެވެ.
ދަނޑުން ބޭރުގައި އިދިކޮޅު މެޕުން ފެންނަނީ މާ ތޮއްޖެހިފައިވާ ގޮތަކަށެވެ. ނޭޝަނަލް އޮޕޮޒިޝަން ފްރަންޓާއި އަފްޣާން ފްރީޑަމް ފްރަންޓްގެ އިތުރުން ހޯމްލޭންޑް އާމީ، ފްރީޑަމް އެންޑް ޖަސްޓިސް މޫވްމަންޓް، ޔުނައިޓެޑް ފްރަންޓް އޮފް އަފްޣާނިސްތާން، ގްރީން މޫވްމަންޓް، ނޭޝަނަލް އިންޑިޕެންޑެންސް ފްރަންޓް، ރިޕަބްލިކަން ފްރަންޓް، ޕީޕަލްސް ޑިމޮކްރެޓިކް ފްރަންޓް، ނޭޝަނަލް ގާޑް މޫވްމަންޓް، ނޭޝަނަލް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ފްރަންޓް އޮފް އަފްޣާނިސްތާން، ފްރީޑަމް އެންޑް ޑިމޮކްރަސީ ފްރަންޓް، ނޭޝަނަލް ލިބަރޭޝަން ފްރަންޓް، އަދި އެހެނިހެން ނަންތައް އުފެދިފައިވެއެވެ.
ޒިންމާ އުފުލުމަކީ ކޮންމެހެން އޮޕަރޭޝަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމެއް ނޫނެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި އެއް ހަމަލާއެއްގެ ޒިންމާ އެއް ފަރާތަކަށް ވުރެ ގިނަ ފަރާތްތަކުން ނަގާފައިވާއިރު، އަނެއްބައި ހާލަތްތަކުގައި އަފްޣާނިސްތާނުން ބޭރުގައި ތިބި ޖަމާއަތްތަކުން ވަނީ އެހެން ފެކްޝަންތަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ހިންގާ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ޒިންމާ ނަގާފައެވެ.