2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފިޒިއޮލޮޖީ ނުވަތަ މެޑިސިންގެ ނޮބެލް އިނާމު އިއުލާން ކުރަން ކައިރިވަމުން އަންނައިރު، މާދަމާ، އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ފަސް ވަނަ ދުވަހު ހޯމަ ދުވަހު، ސްވިޑެންގެ ކެރޮލިންސްކާ އިންސްޓިޓިއުޓްގައި، ފާއިތުވި ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ދުވަހުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ މެޑިކަލް އަދި ސައިންޓިފިކް ބަދަލުތަކާ ގުޅުން ހުރި ސައިންސްވެރިންގެ ނަންތައް ދަނީ ކުރިއަރަމުންނެވެ.
ނޮބެލް ކޮމިޓީން ނަން ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކުގެ ނަން ކުރިން އިއުލާން ނުކުރާއިރު، ނަން ހުށަހެޅުމުގެ ފައިލްތައް ސިއްރުކޮށްފައި އޮންނަތާ 50 އަހަރު ވެއްޖެ އެވެ. އެހެންކަމުން އިނާމު އިއުލާން ކުރުމުގެ ކުރިން ދައުރުވާ ނަންތަކަކީ ރަސްމީ ލިސްޓެއް ތަމްސީލުކުރާ ނަންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއީ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާ ކާމިޔާބީތަކަށް ތަބާވާ ދިރާސާވެރިންނާއި ސައިންޓިފިކް މުއައްސަސާތަކުގެ އުންމީދުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ނަންތަކެކެވެ.
މިފަދަ ނަންތައް ހުށަހެޅި ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އިނާމު ހައްގުވެދާނެ ސައިންސްވެރިންނާ ބެހޭ ގޮތުން ދިރާސާވެރިންނާ ސާވޭ ކުރި ”ދަ ސައިންޓިސްޓް“ ވެބްސައިޓާއި ސައިންޓިފިކް ސައިޓޭޝަންތައް ތަހުލީލު ކުރުމަށް ޚާއްސަ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ ”ކްލާރިވޭޓް“ ހިމެނޭ އެވެ.
އެމަނުއެލް މިނޯ އާއި މަސާޝީ ޔަނާގިސާވާ އެވެ
ސްޓެންފޯޑް ޔުނިވާސިޓީގެ އިމަނުއެލް މިގްނޯޓް އާއި ޖަޕާނުގެ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓްސުކޫބާގެ މަސާޝީ ޔަނާގިސާވާ މި އަހަރު ގިނަ ލަފާތަކެއްގެ ކުރިމަތީގައި ދަނީ އެމީހުންގެ މަސައްކަތުން ހޭލުންތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގައި އޮރެކްސިން ސިސްޓަމްގެ މުހިންމު ދައުރާއި ނާކޮލެޕްސީއާ އޮންނަ ގުޅުން ހާމަވުމުންނެވެ.
ވާހަކަ ފެށުނީ ވަކި ދެ މަގަކުންނެވެ. 1990 ގެ އަހަރުތަކުގެ ފަހުކޮޅު ޔަނާގިސާވާގެ ޓީމުން އޮރެކްސިން ޕެޕްޓައިޑްސް އާއި އެތަކެތީގެ ރިސެޕްޓަރުތައް ހޯދިއިރު، މިނިއޯ ހޯދަމުން ދިޔައީ ބުޅާތަކުގައި ނާކޯލެޕްސީ ޖެހުމުގެ ޖެނެޓިކް އަސާސް އެވެ.
މިނިއޯގެ ޓީމުން 1999 ވަނަ އަހަރު ކުރި ދިރާސާއަކުން ވިރާސީ ނާރކޯލެޕްސީ ޖެހިފައިވާ ބުޅާތަކުގެ އޮރެކްސިން ރިސެޕްޓަރތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ރިސެޕްޓަރުގެ ޖީންގައި އުނިކަމެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވުނުއިރު، ޔަނާގިސާވާގެ ޓީމުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި އޮރެކްސިން ނެތް މަސްތަކުގައި ނާރކޯލެޕްސީ ފަދަ ސުލޫކުތަކެއް ދައްކައެވެ.
ދެން އައީ އިންސާނުންގެ ދިރާސާތަކުން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް އޮރެކްސިން މަދުވުމަކީ ޓައިޕް 1 ނާރކޯލެޕްސީގެ މުހިއްމު ސިފައެކެވެ.
މި ދަތުރު ނިމުމަކަށް އައީ މިނޯ ޔަނާގިސާވާއަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަޝްހޫރު އެއް މެޑިކަލް އެވޯޑް ފޯ ބޭސިކް މެޑިކަލް ރިސާޗް 2026 ގެ އަލްބަޓް ލާސްކަރ އެވޯޑް ލިބުމުންނެވެ.
މިފަދަ ނަންތައް ހުށަހެޅި ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އިނާމު ހައްގުވެދާނެ ސައިންސްވެރިންނާ ބެހޭ ގޮތުން ދިރާސާވެރިންނާ ސާވޭ ކުރި ”ދަ ސައިންޓިސްޓް“ ވެބްސައިޓާއި ސައިންޓިފިކް ސައިޓޭޝަންތައް ތަހުލީލު ކުރުމަށް ޚާއްސަ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ ”ކްލާރިވޭޓް“ ހިމެނޭ އެވެ.
އެމަނުއެލް މިނޯ އާއި މަސާޝީ ޔަނާގިސާވާ
ސްޓެންފޯޑް ޔުނިވާސިޓީގެ އިމަނުއެލް މިގްނޯޓް އާއި ޖަޕާނުގެ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓްސުކޫބާގެ މަސާޝީ ޔަނާގިސާވާ މި އަހަރު ގިނަ ލަފާތަކެއްގެ ކުރިމަތީގައި ދަނީ އެމީހުންގެ މަސައްކަތުން ހޭލުންތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގައި އޮރެކްސިން ސިސްޓަމްގެ މުހިންމު ދައުރާއި ނާކޮލެޕްސީއާ އޮންނަ ގުޅުން ހާމަވުމުންނެވެ.
ވާހަކަ ފެށުނީ ވަކި ދެ މަގަކުންނެވެ. 1990 ގެ އަހަރުތަކުގެ ފަހުކޮޅު ޔަނާގިސާވާގެ ޓީމުން އޮރެކްސިން ޕެޕްޓައިޑްސް އާއި އެތަކެތީގެ ރިސެޕްޓަރުތައް ހޯދިއިރު، މިނިއޯ ހޯދަމުން ދިޔައީ ބުޅާތަކުގައި ނާކޯލެޕްސީ ޖެހުމުގެ ޖެނެޓިކް އަސާސް އެވެ.
މިނިއޯގެ ޓީމުން 1999 ވަނަ އަހަރު ކުރި ދިރާސާއަކުން ވިރާސީ ނާރކޯލެޕްސީ ޖެހިފައިވާ ބުޅާތަކުގެ އޮރެކްސިން ރިސެޕްޓަރތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ރިސެޕްޓަރުގެ ޖީންގައި އުނިކަމެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވުނުއިރު، ޔަނާގިސާވާގެ ޓީމުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި އޮރެކްސިން ނެތް މަސްތަކުގައި ނާރކޯލެޕްސީ ފަދަ ސުލޫކުތަކެއް ދައްކައެވެ.
ދެން އައީ އިންސާނުންގެ ދިރާސާތަކުން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް އޮރެކްސިން މަދުވުމަކީ ޓައިޕް 1 ނާރކޯލެޕްސީގެ މުހިއްމު ސިފައެކެވެ.
މި ދަތުރު ނިމުމަކަށް އައީ މިނޯ ޔަނާގިސާވާއަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަޝްހޫރު އެއް މެޑިކަލް އެވޯޑް ފޯ ބޭސިކް މެޑިކަލް ރިސާޗް 2026 ގެ އަލްބަޓް ލާސްކަރ އެވޯޑް ލިބުމުންނެވެ
ހަށިގަނޑުގައި ހަލުވިކަމާއެކު ފަޅައިގެންދާ ޖީއެލްޕީ-1 ފަރުވާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރެވޭ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބޭނުންކުރެވޭ ބޭސްތަކަށް ބަދަލުވުމުގެ މުހިންމު އެއް ފަރާތަކީ ޑެންމާކުގެ ފާމަކޯލޮޖިސްޓް ލޮޓޭ ބިއެރީ ކްނޫޑްސަން އެވެ.
އޭނާގެ މި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން ފުރަތަމަ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބައްޔަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރި ”ލިރަގްލޫޓައިޑް“ އުފެދި، އޭގެ ފަހުން ފަލަވުމަށް ވެސް ފަރުވާ ދިނުމުގެ އަސާސަކަށް ވެގެން ދިޔަ އެވެ.
2024 ވަނަ އަހަރު ޖޯއެލް ހެބަރނަރ އާއި ސްވެޓްލާނާ މޮގްސޫވާ އާއި އެކު ކްލިނިކަލް މެޑިކަލް ރިސާޗްގެ ލާސްކަރ-ޑެބެކީ އެވޯޑް ކްނޫޑްސަން އަށް ލިބިފައިވާއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރު ބްރޭކްތްރޫ ލައިފް ސައިންސަސް އެވޯޑް ލިބުނު ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައިވެއެވެ.
ގިލާ ލިޒަރޑްގެ ވިހައިން އެކަހެރިކޮށްފައިވާ ކޮމްޕައުންޑް “އެކްސެންޑިން-4” އާ ބެހޭ ގޮތުން ޖޯން އިންގް ކުރި ދިރާސާއަކީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާއަށް “ޖީއެލްޕީ-1” ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް ކްލާހަށް ނިސްބަތްވާ ފުރަތަމަ ބޭސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ބޭސް ކަމަށްވާ “އެކްސެނަޓައިޑް” އުފެއްދުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރި އެއްޗެކެވެ.
ސްވެޓްލާނާ މޮގްސޯވާ، ޖެންސް ޔޫލް ހޯލްސްޓް، އަދި ޑޭނިއަލް ޑްރަކަރ އެވެ
ކްލެރިވޭޓްގެ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނެނީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސާޗްގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ތިން ފަންނާނުން ކަމަށްވާ ސްވެޓްލާނާ މޮގްސުއެވާ، ޖެންސް ޖޫލް ހޯލްސްޓް އަދި ޑޭނިއަލް ޑްރަކަރ އެވެ.
މި ސައިންސްވެރިންގެ މަސައްކަތުން، އޭގެ ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ފަހުން، ހަކުރުބައްޔާއި ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ބަދަލުކުރި ބޭސްތައް އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނެވެ.
މޮންގަރޯގައި ހިމެނޭ އެކްޓިވް އިންގްރިޑިއެންޓް ޓެރްޒެޕަޓައިޑް އަކީ ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރސް އަށް ޑައުއަލް ގޮތަކަށް މަސައްކަތް ކުރާ އެއްޗަކަށް ވާތީ، ހަމައެކަނި ޖީއެލްޕީ-1 އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާ ބޭސްތަކާ ތަފާތެވެ.
މޮގްސޮފް، ހޯލްސްޓް، އަދި ޑްރަކަރ އާއި އެކު އެހެން ދިރާސާވެރިންނަށް 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ބްރޭކްތްރޫ ޕްރައިޒް އިން ލައިފް ސައިންސަސް ލިބިފައިވަނީ މި ތަރުބިއްޔަތުގެ ބަދަލުގެ ބިންގާ އެޅި ދިރާސާގެ އަގުވަޒަންކޮށް އެވެ.
ކާލް ޖޯން އެވެ
އެމެރިކާގެ އިމިއުނޮލޮޖިސްޓް އަދި އޮންކޮލޮޖިސްޓް ކާލް ޖޯންގެ ނަމަކީ ސީއޭއާރު-ޓީގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ކިމެރިކް އެންޓިޖަން ރިސެޕްޓަރ ޓީ-ސެލް ތެރަޕީގެ އެއް ފަންނުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ނަމެކެވެ.
މި ޚިޔާލަކީ ބަލިމީހާގެ ޓީ ސެލްތައް ނަގައި، ދެން ޖެނެޓިކަލީ ލެބޯޓްރީގައި ބަދަލުކޮށް، ކެންސަރު ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ވަކި އަމާޒުތަކެއް ދެނެގަނެ ހަމަލާދިނުމުގެ ގާބިލްކަން ލިބި، ބަލިމީހާގެ ހަށިގަނޑަށް އަނބުރާ ގެންދިއުމެވެ.
މި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން ލޭގެ ބައެއް ކެންސަރުތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނެސްދީފައިވާއިރު، ހާއްސަކޮށް ސަގާފީ ފަރުވާތަކަށް ރައްދު ނުދޭ ބަލިމީހުންނަށް ވަނީ ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނެސްފައެވެ.
ޖޯންގެ ޓީމަކީ މި ފަރުވާގެ ކުރީގެ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ކުރިއަރާފައިވާ ޓީމެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ކުރިން އެމެރިކާއިން ފުރަތަމަ ސީއޭއާރު-ޓީ ކްލާސް ތެރަޕީ 2017 ވަނަ އަހަރު ފާސްކުރި ކަމަށެވެ.
ޖޯން އާއި މިޝެލް ސެޑެލީން އަށް 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ބްރޭކްތްރޫ ޕްރައިޒް އިން ލައިފް ސައިންސަސް ލިބިފައި ވަނީ ތެރަޕީ ތަރައްގީ ކުރުމަށް އެމީހުން ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
ޖޭމްސް ފުޖިމޮޓޯ، ޑޭވިޑް ހޫއަންގް، އަދި އެރިކް ސްވަންސަން އެވެ
ނޮބެލް އިނާމު ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރުމުގައި ޖޭމްސް ފުޖިމޯޓޯ، ޑޭވިޑް ހޫއަންގް އަދި އެރިކް ސްވަންސަންގެ ނަން ގިނައިން ފާހަގަކުރެވެނީ އޮޕްޓިކަލް ކޮހެރެންސް ޓޮމޮގްރަފީ (އޯސީޓީ) އިމޭޖިން ޓެކްނޮލޮޖީ ތަރައްގީވުމުންނެވެ.
މި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން ޓިޝޫތަކުގެ ހައި ރިޒޮލިއުޝަން ކްރޮސް ސެކްޝަނަލް އިމޭޖްތައް ހޯދުމަށް އަލި ބޭނުންކޮށްފައިވާއިރު، މިހާރު ޑޮކްޓަރުންނަށް ރެޓިނާގެ ފަށަލަތައް އަވަހަށް އަދި ސާޖިކަލް އިންޓަވެންޝަނެއް ނެތި ބަލައި ބެލޭތީ ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރުންނަށް ވަނީ އިންގިލާބެއް ގެނެސްދީފަ އެވެ.
މި ދިރާސާވެރިން މި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ފުރަތަމަ އަސާސީ ދިރާސާތައް 1991 ވަނަ އަހަރު ޝާއިއުކުރިއިރު، އޭގެ ފަހުން އައި ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ތެރޭގައި ދުނިޔޭގެ ލޮލުގެ ކްލިނިކްތަކުގައި މި ޓެކްނޮލޮޖީގެ މުހިންމު ޑައިގްނޯސްޓިކް ޓޫލަކަށް ވެގެން ގޮސް، ހިތުގެ ބަލިތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް އެހެން ދާއިރާތަކަށް ވެސް އޭގެ ބޭނުންތައް ފުޅާވި އެވެ.
ފުޖިމޮޓޯ، ހޫއަންގް، އަދި ސްވަންސަން އަށް 2023 ވަނަ އަހަރު ކްލިނިކަލް މެޑިކަލް ރިސާޗްގެ ލާސްކަރ-ޑީބިކީ އެވޯޑް ލިބިފައިވަނީ މި ޓެކްނޮލޮޖީ އީޖާދުކޮށް ތަރައްގީ ކުރުމުންނެވެ.
ޓިމޮތީ ސްޕްރިންގާ އެވެ
ކްލެރިވޭޓް އިން 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ލިސްޓުގައި އެމެރިކާގެ އިމިއުނޮލޮޖިސްޓް ޓިމޮތީ ސްޕްރިންގާ ހިމަނާފައި ވަނީ ލޭ އާއި ޓިޝޫތަކުގެ މެދުގައި ދިފާއީ ސެލްތައް ހަރަކާތްތެރިވުމާއި ޓްރާންސްފާ ކޮންޓްރޯލް ކުރާ އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން ހޯދި ހޯދުންތަކުގެ އަގުވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
އޭނާގެ ދިރާސާތަކުން ދިފާއީ ސެލްތައް އެކަކު އަނެކަކާއި ވަށައިގެންވާ ޓިޝޫތަކުގައި ތާށިވާ ގޮތް ހާމަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީފައިވާއިރު، މިއީ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތްތަކާއި އިންފެކްޝަންތައް އުފެދުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ޕްރޮސެސްތަކެކެވެ.
މި ވިސްނުމުން ގިނަ އަދަދެއްގެ އޮޓޯއިމިއުން އަދި އިންފްލެމެޓަރީ ބަލިތަކުގެ އިތުރުން ބޭސްވެރިކަމުގެ އެހެން އެޕްލިކޭޝަންތަކުގައި ވެސް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ތެރަޕީތައް އުފެދުމަށް މަގުފަހިވި އެވެ.
މެކްސް ކޫޕަރ އާއި ޖެކް މިލާ އެވެ
އިމިއުނޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން ނޮބެލް އިނާމު ލިބޭ ކާމިޔާބީތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކާ ކޮންމެ ފަހަރަކު މެކްސް ކޫޕަރ އާއި ޖެކް މިލާގެ ނަންތައް ފާހަގަކޮށްލެވެނީ، އެޑެޕްޓިވް އިމިއުން ސިސްޓަމް ބިނާވެފައިވާ ބިންގާތައް ހާމަކުރުމުގައި އެމީހުން ޙިއްޞާ ކުރި ފަހުންނެވެ.
އެމީހުންގެ ދިރާސާގެ ސަބަބުން މައިގަނޑު ދެ ވައްތަރެއްގެ ލިމްފޯސައިޓް ކަމަށްވާ ބީ ސެލް އާއި ޓީ ސެލް ތަފާތު ކުރެވުނުއިރު، މިއީ ހަށިގަނޑުން ޕެތޯޖަންތައް ދެނެގަނެ އެކަމާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ގޮތާ މެދު ސައިންސްވެރިންނަށް ވިސްނޭ ގޮތް ބަދަލުވި ހޯދުމެކެވެ.
ޒަމާނީ އިމިއުނޮލޮޖީގެ ބޮޑު ބައެއް ގާއިމްކުރި މި ކާމިޔާބީގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން މި ދެ ސައިންސްވެރިންނަށް ވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރު އަސާސީ މެޑިކަލް ރިސާޗްގެ އަލްބަޓް ލާސްކަރ އެވޯޑް ލިބިފައެވެ.
ކޫޕަރ އެމެރިކާގެ އެމޯރީ ޔުނިވާސިޓީގައި މަސައްކަތް ކުރާއިރު މިލާ އަކީ ފްރާންސަށް އުފަން އޮސްޓްރޭލިއާގެ އިމިއުނޮލޮޖިސްޓެއް ކަމަށާއި އޭނާގެ ސައިންޓިފިކް ކެރިއަރު އޮސްޓްރޭލިއާގެ ވޯލްޓަރ އެންޑް އެލިޒާ ހޯލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް މެޑިކަލް ރިސާޗާ ގުޅިފައިވާ ކަމަށެވެ.
ޑޭވިޑް ލިއު އެވެ
ސަގާފީ ޖީން އެޑިޓިން އުސޫލުތަކަށް ވުރެ ސީދާ ޖެނެޓިކް މެޓީރިއަލް އެޑިޓް ކުރުމަށް އާ އުކުޅުތައް ތަރައްގީ ކުރުމުން ވާހަކަ ދައްކާ ނަންތަކުގެ ތެރޭގައި ބަޔޯކެމިސްޓް ޑޭވިޑް ލިއު ހިމެނެ އެވެ.
ލިއު އާއި އޭނާގެ ޓީމުން އުފެއްދީ މުޅި ޑީއެންއޭ ސްޓްރެންޑް ކަނޑާނުލައި ބައެއް ޑީއެންއޭ ބޭސްތައް ބަދަލުކުރެވޭ ”ބޭސް އެޑިޓިން“ ޓެކްނިކެއް ކަމަށާއި، ދެން ޖެނެޓިކް މެޓީރިއަލްގެ ތެރޭގައި ބަދަލުކުރުމާއި ޑިލީޓްކުރުމާއި އިތުރުކުރުމުގެ ފުޅާ ދާއިރާއެއް ކަމަށްވާ ”ޕްރައިމަރީ އެޑިޓިން“ ޓެކްނިކެއް އުފެއްދި ކަމަށެވެ.
މި ދެ ޓެކްނޮލޮޖީގައި ވެސް ވަކި ޖީން މުއުޓޭޝަންތަކެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށް ބޮޑެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރަށް ލައިފް ސައިންސަސްގެ ބްރޭކްތްރޫ އިނާމު ލިއުއަށް ލިބުނު ނަމަވެސް ކްލެރިވޭޓް އިން 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ލިސްޓުގައި މެޑިސިން އަށް ވުރެ ކެމިސްޓްރީގެ ދާއިރާއިން އޭނާ ހިމަނާފައިވާއިރު، މިއީ ޖީން އެޑިޓިން ރިސާޗްގެ ކްރޮސް ޑިސިޕްލިނަރީ ނެޗުރަލް ކަމުގެ އިޝާރާތެކެވެ.
ހެރީ މޯހަން ސަކްސެނާ އެވެ
”ދަ ސައިންޓިސްޓް“ އިން ކުރި ސާވޭއެއްގައި ޝާއިއުކުރި އެއް ޚިޔާލެއްގައި އިންޑިއާގެ ދިރާސާވެރިޔާ ހަރީ މޯހަން ސަކްސޭނާގެ ނަން ފެނިފައިވަނީ، ގާތަކުގައި މި ބައްޔަށް އިމިއުނޯތެރަޕީއެއް އުފެއްދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތުގައި ބްރޫސެލާ ބެކްޓީރިއާގެ ބްރޭކްޑައުން ޕްރޮޑަކްޓްތައް ފޭޖްތަކުން ބޭނުންކުރުމާ ބެހޭ ދިރާސާތަކުންނެވެ.
އެކަމަކު މި ނަން އެހެން ސައިންސްވެރިންނާ އެއްވަރަށް ބެހެއްޓުމުން ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދޭން ޖެހެނީ، މި ގޮތާ ބެހޭ ގޮތުން 2018 ވަނަ އަހަރު ޝާއިއުކުރި މައިގަނޑު ދިރާސާ 2022 ވަނަ އަހަރު ރަސްމީކޮށް އަނބުރާ ގެންދިއުމުންނެވެ.
އަނބުރާ ގެންދަން ނިންމީ ޖަނަވާރު ބޭނުން ކުރުމަށް އެތިކަލް އެޕްރޫވަލް ދިނުމާ ގުޅުން ހުރި ތަފާތުތަކާ އެކު ބައެއް ނަތީޖާތަކާއި ޑޭޓާގެ މެތޮޑޮލޮޖީ އާއި އިތުބާރު ކުރެވޭ ގޮތާ މެދު ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ފާޅުކުރުމުންނެވެ.
މި ދެ ދިރާސާވެރިން ވެސް ވިތުޑްރަވަލް ނިންމުމާ އެއްބަސް ނުވެ، ދިރާސާގެ ހޯދުންތަކާ އެއްގޮތަށް ތިއްބެވި ނަމަވެސް މި މަސައްކަތް ނޮބެލްގެ ލަފާތަކުގައި ދައުރުވާ އެހެން ހޯދުންތަކާ އެއް ފެންވަރެއްގައި ބެހެއްޓުމަކީ އަދިވެސް ޝައްކު ކުރެވޭ ކަމެކެވެ.
އަދަދުތަކުން ބުނަނީ ކީކޭ ހެއްޔެވެ؟
ކްލެރިވޭޓްގެ ލިސްޓްތައް އަހަރަކު އެއްފަހަރު ސަމާލުކަން ހޯދަނީ ސައިންޓިފިކް ސައިޓޭޝަން އެނަލިސިސްއަށް ބަރޯސާވެފައިވާތީ ނަމަވެސް އެއީ ވަކި އަހަރެއްގައި ނޮބެލް އިނާމު ލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ ސީދާ ލަފާއެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ލިސްޓްތަކެއް ނޫނެވެ.
2002 ވަނަ އަހަރު ސައިޓޭޝަން ލޯރިއޭޓްސް ޕްރޮގްރާމް ފެށި ފަހުން 487 ދިރާސާވެރިން ލިސްޓްކޮށްފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 89 ދިރާސާވެރިންނަށް ފަހުން ނޮބެލް އިނާމު ލިބިފައިވެ އެވެ.
2026 ވަނަ އަހަރުގެ މެޑިސިން ލިސްޓުގައި ކްލެރިވޭޓް އިން މައިގަނޑު ތިން ދާއިރާއަކަށް ފޯކަސްކޮށްފައިވެ އެވެ: ސްވެޓްލާނާ މޮގްސުއެވާ، ޖެންސް ޔޯލް ހޯލްސްޓް އަދި ޑޭނިއަލް ޑްރަކަރ ތަމްސީލުކުރާ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސާޗް؛ ޖޭމްސް ފުޖިމޮޓޯ، ޑޭވިޑް ހޫއަންގް އަދި އެރިކް ސްވަންސަން ތަމްސީލުކުރާ އޮޕްޓިކަލް ކޮހެރެންސް ޓޮމޮގްރަފީ؛ އަދި އިމިއުނޯއެޑެޝަން މޮލިކިއުލްސްގެ ދާއިރާއިން ޓިމޮތީ ސްޕްރިންޖަރ އެވެ.
އެކަމަކު މި ހުރިހާ ނަންތަކެއް ރަސްމީކޮށް އިއުލާންކުރާ ނޮމިނޭޝަންތަކުގެ ދައުރުން ބޭރުގައި އޮތީ، ހަމައެކަނި 50 އަހަރު ފާއިތުވެގެން ނޫނީ ނޮބެލް ކޮމިޓީން ނަން ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކުގެ ނަން ހާމަ ނުކުރާތީ އެވެ.
1901 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2025 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ފިޒިއޮލޮޖީ ނުވަތަ މެޑިސިންގެ ނޮބެލް އިނާމު 116 ފަހަރު 232 ސައިންސްވެރިންނަށް ލިބިފައިވެއެވެ.
ގިނަ ޝައްކުތައް ނިމޭނީ މާދަމާ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ފަސް ވަނަ ދުވަހު ހޯމަ ދުވަހު ކެރޮލިންސްކާ އިންސްޓިޓިއުޓުން 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މެޑިސިންގެ ނޮބެލް އިނާމު ލިބުނު ފަރާތް ނުވަތަ ލިބުނު ފަރާތްތައް އިއުލާން ކުރުމުންނެވެ.