ނޭޕާލާއި ޗައިނާގެ ބޯޑަރު ސަރަހައްދުތަކަށް ބުދަ ދުވަހު ކުރިމަތިވި ކުއްލި ފެންބޮޑުވުމާއި (ފްލެޝް ފްލަޑް) ކިސަޑު ފޭބުމުގެ ކާރިސާގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 469 އަށް އަރައިފިއެވެ. މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށްދާއިރު، އިތުރަށް ފެންބޮޑުވެދާނެ ކަމުގެ އާ އިންޒާރުތަކެއް ވެސް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ ދީފައެވެ.
ހުކުރު ދުވަހާ ހަމައަށް ލިބިފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މި ކާރިސާގައި ނޭޕާލުން އެކަނިވެސް 390 މީހުން މަރުވެފައިވާއިރު، ޗައިނާގެ ޓިބެޓް ސަރަހައްދުން 3 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި ދެ ޤައުމުން 1،500 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވެއެވެ. ޓިބެޓްގެ ޖިރޮންގް ކައުންޓީން ގެއްލުނު މީހުންގެ އަދަދު 558 އަށް އަރާފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި 260 ބިދޭސީން ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް ބޯޑަރު ސަރަހައްދު ކަމުން، ބައެއް މީހުން ދެ ޤައުމުގެ ހިސާބުތަކުގައި ވެސް ހިމެނި، ދެފަހަރަށް ގުނިފައިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ކަމަށް އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވެއެވެ.
މި ހާދިސާގައި ނޭޕާލުން ގެއްލުނު ބިދޭސީންގެ ތެރޭގައި 20 އަށް ވުރެ ގިނަ ޤައުމުގެ މީހުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އިންޑިއާގެ 288 މީހުން، އެމެރިކާގެ 63 މީހުން، މެލޭޝިއާގެ 51 މީހުން، އޮސްޓްރޭލިއާގެ 34 މީހުން، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ 33 މީހުން އަދި ކެނެޑާގެ 25 މީހުން ހިމެނެއެވެ. ޗިޓްވާން ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ކޯރު ފަށަލައިން އެކަނިވެސް 103 ހަށިގަނޑު ފެނިފައިވާއިރު، ވެރިރަށް ކަތުމަންޑޫގެ ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ޒަޚަމްވި އެތައް ބަޔަކަށް ދަނީ ފަރުވާ ދެމުންނެވެ.
ކާރިސާ މެދުވެރިވި ސަބަބާއި އާ އިންޒާރުތައް
ހިމާލަޔާސް ފަރުބަދަމަތީގެ މި ސަރަހައްދަކީ ހިންދޫންނާއި ބުޑިސްޓުންގެ މުޤައްދަސް ތަންތަން ހުރުމުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ޒިޔާރަތްތެރިން ޖަމާވާ ސަރަހައްދެކެވެ. ބުދަ ދުވަހު ބޯކޮށް ވާރޭވެހި، ފަރުބަދަމަތިން ގްލޭޝިއާ (ގަނޑުފެން) ފަޅައިގެން ގޮސް، ސިކުންތަކު 50 މީޓަރުގެ ބާރުމިނުގައި ހިލައާއި، އައިސް އަދި ކިސަޑުތައް ތިރިއަށް ފައިބައިގެން ދިޔައީ ކަތުމަންޑޫ އާއި ޓިބެޓްގެ ލާސާ ގުޅުވައިދޭ މަގުމަތީގައި ހުރި އެތައް އަވަށަކާއި އިންފްރާސްޓްރަކްޗާއެއް ހަލާކުކޮށްލަމުންނެވެ. މި ހާދިސާގެ ބާރުގަދަކަމުން އެ ސަރަހައްދަށް ލޮޅުންތަކެއް އަރައި ބިންހެލުމެއްގެ ސިފަ ގެނުވި ކަމަށް އެމެރިކާގެ ޖިއޮލޮޖިކަލް ސާވޭއިން ބުނެއެވެ.
މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދަނިކޮށް، ކޯރެއް ބަންދުވެ ބޮޑު ލޭކެއް (ފެންގަނޑެއް) އުފެދުމުގެ ސަބަބުން، ހުކުރު ދުވަހު 90 މިނެޓަށް ރެސްކިއު އޮޕަރޭޝަން މެދުކަނޑާލަން ޖެހުނެވެ. އަދި އިތުރު ފެންބޮޑުވުމެއްގެ ބިރަށް ރައްޔިތުން އުސް ބިންތަކަށް ދުއްވައިގަތް މަންޒަރު ފެނިފައިވެއެވެ. ޗައިނާގެ ފެނާ ބެހޭ ވުޒާރާއިން ބުނެފައިވަނީ ކުރިއަށް އޮތް ތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 3 މިލިއަން ކިއުބިކް މީޓަރުގެ ފެން މި ލޭކަށް ފައިބައި، ފުރިގެން ބަންޑުންވުމުގެ ނުރައްކާ އިންތިހާއަށް ބޮޑު ކަމަށެވެ.
ސަރުކާރުތަކުގެ ހަރަކާތްތަކާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެހީ
ހާލަތު ވަޒަންކުރެއްވުމަށްޓަކައި ނޭޕާލްގެ ބޮޑުވަޒީރު ބަލެންދްރާ ޝާހު ވަނީ އެންމެ ބޮޑަށް ގެއްލުންވި ނޫވާކޮޓް ސަރަހައްދަށް ޒިޔާރަތް ކުރައްވާފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޗައިނާގެ ބޮޑުވަޒީރު ލީ ކިއަންގް ވެސް ވަނީ އެ ޤައުމުގެ ޖިރޮންގް ސަރަހައްދަށް ވަޑައިގެން، ޙާލަތު ބައްލަވާލައްވާފައެވެ.
މި ކާރިސާއާ ގުޅިގެން ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުން ދަނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ. އދ. ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އެންޓޯނިއޯ ގުޓަރޭސް ވަނީ ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތްތަކަށް އެހީވުމަށް ވައުދުވެވަޑައިގެންފައެވެ. އަދި އދ. ގެ އިމަޖެންސީ ރިލީފް ފަންޑުން ވަގުތުން 2 މިލިއަން ޑޮލަރު ދޫކުރުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ނޭޕާލްގެ ވެރިންނާ ގުޅުއްވައި، އެމެރިކާގެ ފުރިހަމަ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއްވާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެއްވާފައެވެ.
މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ފިނިހޫނުމިން މަތިވެ، ގަނޑުފެން ގިރުމުގެ ސަބަބުން ހިމާލަޔާ ސަރަހައްދުގައި މިފަދަ ކާރިސާތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުސަތު އިތުރުވަމުންދާ ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ.