ގަލްފް ސްޓޭޓްސް އެންޑް ގުޑް ގަވަރނަންސް – މުޅިން ތަފާތު ދައްކާލުމެއް

ލްފް ކޯޕަރޭޝަން ކައުންސިލް (ޖީސީސީ) ގެ ގައުމުތަކުން ފާއިތުވި ދިހަ އަހަރު ތެރޭގައި ހުރިހާ ދާއިރާއަކުން ވެސް ހައިރާން ކުރުވަނިވި ކުރިއެރުމެއް ހޯދާފައިވާއިރު، މި ކުރިއެރުން 2030 ވަނަ އަހަރު ވަކިން ހާއްސަކޮށް އިގްތިސާދީ ގޮތުން ފަސްގުނަ އިތުރުވާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. ޚާއްސަކޮށް ގަލްފް ގައުމުތަކަށް ކީއްވެގެންތޯ، މައްސަލަ ޑިމޮކްރަސީއާ ގުޅުމެއް ނެތް ނަމަ؟

މުހިއްމު ބަހަކީ ނުވަތަ ސިއްރަކީ “ހެޔޮ ވެރިކަމެއް” ކަމަށާއި، މި ބަހުގައި ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުން ތަފާތު ގޮތަކަށް މޮޅުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.

ރަނގަޅު ވެރިކަމެއް އެތައް ގޮތަކުން މާނަކުރެވިފައިވީނަމަވެސް މި މާނަތަކުގެ ތެރޭގައި އާންމު، ފުރިހަމަ މާނައެއް ހިމެނެއެވެ: ”ވެރިކަން ހިންގުމާއި، ހިންގުމުގެ ނުވަތަ އާންމު ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ އުސޫލެއް. މި މާނައަށް ބިނާކޮށް ހެޔޮވެރިކަމެއް ޢަމަލުކުރުމަށްޓަކައި ބައެއް މިންގަނޑުތައް ތަންފީޒުކުރުން ނުވަތަ ޤާއިމުކުރަންޖެހޭއިރު، އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު މިންގަނޑުތަކަކީ:

ކޮރަޕްޝަނާ ހަރުކަށިކަމާއެކު ހަނގުރާމަކުރުމާއި، ބިއުރޯކްރެސީ ނައްތާލުމާއި، ފްލެކްސިބަލް އަދި އެޖައިލް މުއައްސަސާތައް ބިނާކުރުމާއި، ހާމަކަން ބޮޑުކަމާއި އިދާރީ އޯވަރސައިޓް ތަންފީޒުކުރުމާއި، ފުރިހަމަ ޖަވާބުދާރީވުމާއި، ޤާނޫނުގެ ވެރިކަމާއި، ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ބައިވެރިވުމާއި، ޤާބިލުކަމާއި ތަޖުރިބާއަށް ބަރޯސާވުން.

މިސާލަކަށް ގަތަރު ވިޝަން 2030 ފަދަ ގަލްފް ކޯޕަރޭޝަން ކައުންސިލްގެ ތަޞައްވުރުތައް ކިޔާއިރު، ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީއާއި އިޖުތިމާޢީ އިންސާފުން އަމާޒުކޮށްފައިވާ ހުރިހާ ދާއިރާއެއްގައިވެސް މި މިންގަނޑުތައް ޤާއިމުކުރުމަކީ އަސާސީ އިސްކަމެއްދޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބާރުއަޅާފައިވާކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނެއެވެ. މިއީ ހަމަ މި ތަޞައްވުރުގެ އަސާސީ އަމާޒަކީ، ޖައްވީ، ތިމާވެށްޓާއި، ތަޢުލީމާއި، ކުޅިވަރު ފަދަ ހުޅަނގުން ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައިވާ ހުރިހާ ދާއިރާއަކުން ވެސް، ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަތީ މަޤާމުތަކަށް މޮޅުވެ، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ނިޒާމުގައި ބޮޑު ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ޤައުމުގެ ދަރަޖަ މަތިކުރުމެވެ.

މިއީ ވޯލްޑް ބޭންކް ފަދަ ބައިނަލްއަގްވާމީ މުއައްސަސާތަކުން އެންމެ އަވަހަށް 2030 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ގަލްފުގައި ތަރައްގީއާ ގުޅޭ އިންޑިކޭޓަރުތަކާއި ލަފާތަކަށް އިތުބާރު ލިބޭ ކަމެކެވެ. މި އަންދާޒާތަކަށް ބަލާއިރު، ސްކެންޑިނޭވިއާގެ ގައުމުތަކާ އެއްވަރަށް ކޮރަޕްޝަނާއި ސާފު ހަކަތައާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމުގައި ވާދަވެރިކަމެއް ނެތް، ތަނަވަސްކަމުގެ އިންޑެކްސްގައި ދުނިޔޭގެ އެއްވަނައިގައި ގަތަރާއި ތައުލީމުގެ ފެންވަރުގައި ދުނިޔޭގެ ތިންވަނައަށް ދާނެ އެވެ. އިދާރީ ނަޒާހަތްތެރިކަމާއި އިންވެސްޓްމަންޓް މާހައުލެއްގައި ޔޫއޭއީ ލީޑް ކުރާއިރު، ޖައްވީ، ސާފު ހަކަތަ، އަދި ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން ގަދަ ދިހައެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެ އެވެ. އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި އިދާރީ ވަސީލަތްތައް ގާއިމްކުރުމުގައި ދުނިޔޭގެ ތިން ވަނައިގައި ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އާއި ސިއްހަތާއި ކުޅިވަރާއި ތައުލީމުގެ ފެންވަރާއި އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސްގެ ދާއިރާއިން ގަދަ ދިހައެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެ އެވެ.

ބަހްރެއިން، ކުވައިތު، އަދި އޮމާންގެ ސަލްޓަނޭޓް ކޮންމެ ގައުމަކުންވެސް އިދާރީ ގޮތުން ރަނގަޅުކަމާއި، ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމާއި، ކަނޑުގެ ވިޔަފާރިއާއި، ތައުލީމީ ދާއިރާއިން ދުނިޔޭގެ ކުރިއަރާފައިވާ މަގާމުތަކެއް އަދާކުރާނެއެވެ.

ރަނގަޅު ވެރިކަމެއްގެ ތެރެއިން ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުން ހޯދި އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ކުރިއެރުމަކީ ހުޅަނގުގައި ޚާއްސަކޮށް ގަލްފުގެ ޑިމޮކްރަސީއާއި، އޭގެ މުސްތަގުބަލާއި، ހެޔޮވެރިކަމާއި ޑިމޮކްރަސީއާ އޮންނަ ގުޅުމާ މެދު ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް އިތުރުވަމުންދާ ކަމެކެވެ. ޑިމޮކްރެޓިކް ވެރިކަމެއް ނެތި ހާސިލް ކުރަން އުނދަގޫ މި އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ފުންމާލުން މި ޤައުމުތަކުން ހާސިލް ކުރެވުނު ގޮތާމެދު ޙައިރާންކަމުގެ އިޙްސާސެއް އެބައޮތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ހުޅަނގުގެ ގިނަ ޤައުމުތަކަށްވުރެ ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ނެރެފައިވެއެވެ. ހަގީގަތުގައި މި ޚިޔާލުތަފާތުވުން ނުވަތަ ރަނގަޅަށް ބުނާނަމަ ރަނގަޅު ވެރިކަމެއްގެ ތަޖުރިބާގެ ސަބަބުން ގަލްފުގެ ސަބަބުން ޑިމޮކްރަސީއާ މެދު ދިގުދެމިގެންދާ އެތައް ގޯސް ތަސައްވުރުތަކެއް ވަނީ ފަޅާއަރުވާލާފައެވެ.

ފުރަތަމަ ފަލަސީއަކީ ޑިމޮކްރަސީއަކީ ވެރިކަމުގެ އެންމެ ރަނގަޅު ނިޒާމާއި، ތަރައްޤީއާއި، އިންސާފާއި، ހަމަޖެހުމާއި، އިންސާނީ ހައްޤުތަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމާއި، އަދި މިފަދަ އެހެނިހެން ކަންކަމަށް އޮތް ހަމައެކަނި ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މަގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރުމެވެ. މިކަން ޙާޞިލުކުރެވެނީ ޤަބޫލުކުރެވޭ ވަކި ޢަމަލުތަކެއްގެ ތެރެއިން، އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ގޮތުގައި ސުލްޙަވެރިކަމާއެކު ބާރު ބަދަލުކުރުމާއި، ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމާއި، ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމާއި ޚިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމާއި، ބާރުތައް ވަކިކުރުމާއި، ޚާއްޞަކޮށް ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ މިނިވަންކަމެވެ.

ޑިމޮކްރަސީއަކީ ތާރީޚަށް އެނގޭ އެންމެ ރަނގަޅު އެއް ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ކަމުގައި ވިޔަސް އެއީ ފުރިހަމަ ނިޒާމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ބައެއް ފަހަރު އޭގެ އުނިކަންތައްތަކަކީ ފަނާކުރަނިވި ނިޒާމަކަށް ވެދާނެ ކަމަށެވެ.

* ދެވަނަ ފަލަސީ ގުޅިފައިވަނީ، ވަކިވަކި ޤައުމުތަކުގެ ސަޤާފީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ޚާއްޞަކަންތަކަށް ބެލުމެއްނެތި، ޑިމޮކްރަސީއާއި، އޭގެ މެކޭނިޒަމްތަކާއި، އޭގެ ވެރިކަންކުރާ ލިބަރަލް އުސޫލުތައް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ޔުނިވާސަލައިޒް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތާއި، ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ގޮތާއެވެ. ހަގީގަތުގައި މި ދޮގުވެރިކަން އެންމެ ބޮޑަށް ފެންނަނީ ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކުން ވެސް މެއެވެ. ހުޅަނގުގެ ޤާއިމުވެފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ މެދުގައި ޑިމޮކްރަސީގެ ފެންވަރު ނުވަތަ ކޮލިޓީ ކިޔާ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތުވެއެވެ. ޔޫރަޕްގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ލީޑަޝިޕް މަގާމުތަކާ ހަވާލުވުމުގައި އަންހެނުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ގެއްލުން ލިބެ އެވެ. އެމެރިކާގައި ނެޗުރަލައިޒްޑް ރައްޔިތުންނަށް ރިޔާސީ އިންތިހާބަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ހުއްދައެއް ނުދެ އެވެ. ފްރާންސްގައި ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ވާންޖެހޭނީ ފްރާންސްގެ ރައްޔިތުންނާއި ކެތޮލިކް ދީނުގެ މީހުންނެވެ. މި ހުރިހާ ކަމެއް އުފެދިފައިވަނީ ކޮންމެ ޤައުމެއްގެ ސަގާފީ ޚާއްޞަކަމުން ކަމަށާއި، އެއީ ޚުދުމުޚުތާރު ލިބަރަލް ޑިމޮކްރަސީއެއް ތަންފީޒު ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އެއްގޮތަކަށްވެސް ނެތް ކަމެއް ކަމަށެވެ.

* ހެޔޮވެރިކަމުގެ މައިގަނޑާ ގުޅުންހުރި ތިންވަނަ ފަލަސީ ގުޅިފައިވަނީ ”ޑިމޮކްރަސީ ނެތި އިގްތިސާދީ ތަރައްގީއެއް ނެތް“ ކަމަށް ބުނާ ޕްރިމިސްއާ އެވެ. އުސޫލުން ބަލާއިރު، ގަލްފުގެ ޤައުމުތަކުގައި ހެޔޮވެރިކަމުގެ ބިންގަލުގައި ސިޔާސީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ޑިމޮކްރަސީގެ އުޞޫލުތައް ދައްކުވައިދޭ ކަމުގައި ވިޔަސް، އެކަންކަން ފަހަނައަޅައި ގޮސްފައިވާ ކަމަށް ދަލީލު ކުރެވިދާނެއެވެ. މިއީ ޚާއްޞަކޮށް ވެލްފެއާ ސްޓޭޓާއި ޑިސްޓްރިބިއުޓިވް ޖަސްޓިސްއާ ގުޅޭގޮތުން ކުރެވޭ ކަމެކެވެ. އިޤްތިޞާދީ ޑިމޮކްރަސީއަކީ ޚުދު މިއިން އެއްވެސް ޝަރުޠެއް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފުރިހަމަވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ”ސޭވޭޖް ނިއޯލިބަރަލިޒަމް“ ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން ޑިމޮކްރަސީއާ މެދު ފުން ނަފްރަތެއް އުފެދި، މިނިވަން ވިޔަފާރިއާއި ގްލޯބަލައިޒޭޝަނަށް ފުން ނަފްރަތެއް އުފެދި، އެންމެ ކަނާތުފިޔައިގެ އުޑުމަތިން އުފެދިގެން ދިޔައެވެ.

** ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ، ގަލްފް ދައުލަތްތަކުން ދުނިޔެއަށް ދައްކާފައިވަނީ، ރަނގަޅު ވެރިކަމެއްގެ ތެރެއިން، ހުޅަނގުގެ ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި ނުލިބޭ ހައިރާންކުރުވަނިވި ފެންވަރުތަކުގައި ތަރައްޤީއާއި ތަނަވަސްކަމާއި އިޖުތިމާޢީ އިންސާފު ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު، މި ޚާއްޞަކަން ދައްކުވައިދޭ އިޖުތިމާޢީ އަދި ސަޤާފީ ޚާއްޞަކަމެއްގެ ތެރެއިންނެވެ.